Η ελληνική εξαίρεση που αλλάζει τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας
Η Αθήνα προστάτευσε τη ναυτιλία, αλλά άνοιξε νέα συζήτηση στις Βρυξέλλες
Μια ελληνική ένσταση ήταν αρκετή για να καθυστερήσει το νέο πακέτο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας και, τελικά, να οδηγήσει σε έναν συμβιβασμό που ξεπερνά τα στενά όρια της ναυτιλίας. Η Αθήνα εξασφάλισε εξαίρεση για τη μεταφορά ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τρίτες χώρες, προστατεύοντας δραστηριότητες της ελληνικής ναυτιλίας που κινδύνευαν να βρεθούν αντιμέτωπες με ένα απότομο τέλος.
Η εξέλιξη, ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη ειδική ρύθμιση μέσα σε ένα ευρωπαϊκό πακέτο κυρώσεων. Σύμφωνα με τους Financial Times, η υπόθεση έχει προκαλέσει συζήτηση στις Βρυξέλλες για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εγκαταλείψει τα μεγάλα και σύνθετα πακέτα μέτρων και να περάσει σε μικρότερες, περισσότερο στοχευμένες κυρώσεις, οι οποίες θα είναι δυσκολότερο να μπλοκαριστούν από ένα κράτος-μέλος.
Τι κέρδισε η Ελλάδα
Ο συμβιβασμός επιτρέπει σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να συνεχίσουν για τουλάχιστον δώδεκα μήνες τη μεταφορά ρωσικού LNG προς πελάτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η περίοδος μπορεί να ανανεωθεί, ενώ οι ποσότητες προβλέπεται να παραμείνουν στα επίπεδα του 2025. Η ρύθμιση αφορά άμεσα τη Dynagas, ελληνική εταιρεία που διαθέτει ειδικά πλοία μεταφοράς LNG και εξυπηρετεί το ρωσικό έργο Yamal στην Αρκτική.
Τα συγκεκριμένα πλοία έχουν κατασκευαστεί για να κινούνται σε ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες και δεν μπορούν εύκολα να χρησιμοποιηθούν σε διαφορετικές εμπορικές γραμμές. Αυτό αποτέλεσε ένα από τα βασικά επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς, η οποία προειδοποίησε ότι μια πλήρης απαγόρευση δεν θα σταματούσε απαραίτητα τις ρωσικές εξαγωγές, αλλά θα μπορούσε απλώς να μεταφέρει το συγκεκριμένο έργο σε κινεζικές ή άλλες μη ευρωπαϊκές εταιρείες.
Η εξαίρεση φαίνεται να ευνοεί και τη γαλλική TotalEnergies, η οποία διατηρεί συμμετοχή στο έργο Yamal LNG και μπορεί πλέον να συνεχίσει να διαθέτει ποσότητες ρωσικού αερίου στις αγορές της Ασίας μέσω συμβάσεων που είχαν υπογραφεί πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Το αντάλλαγμα της Αθήνας
Η ελληνική συναίνεση δεν δόθηκε χωρίς πολιτικό αντάλλαγμα. Η Αθήνα αποδέχθηκε την παράταση, για έναν ακόμη χρόνο, του ανώτατου ορίου των 44,10 δολαρίων ανά βαρέλι για το ρωσικό πετρέλαιο. Το μέτρο επιδιώκει να περιορίσει τα έσοδα της Μόσχας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμένουν αυξημένες.
Παράλληλα, το 21ο πακέτο κυρώσεων περιλαμβάνει μέτρα κατά δεκάδων ρωσικών τραπεζών, εταιρειών, προσώπων, δικτύων κρυπτονομισμάτων και πλοίων που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας. Η συμφωνία κατέστη δυνατή μόνο όταν βρέθηκε λύση για την ελληνική ένσταση στο LNG.
Η ενόχληση στις Βρυξέλλες
Η στάση της Ελλάδας προκάλεσε αντιδράσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Διπλωμάτες υποστήριξαν ότι ένα κράτος-μέλος χρησιμοποίησε την απαίτηση ομοφωνίας για να προστατεύσει συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα, καθυστερώντας κυρώσεις που αφορούσαν τον ρωσικό χρηματοπιστωτικό και στρατιωτικό μηχανισμό.
Από την άλλη πλευρά, το ελληνικό επιχείρημα ήταν ότι οι κυρώσεις πρέπει να πλήττουν πραγματικά τη ρωσική οικονομία και όχι να απομακρύνουν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από μια αγορά, παραδίδοντάς την σε ανταγωνιστές από την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες ή άλλες χώρες.
Μια επιτυχία με πολιτικό κόστος
Για την Αθήνα, η απόφαση μπορεί να παρουσιαστεί ως επιτυχία: η Ελλάδα αξιοποίησε το βάρος της στην ευρωπαϊκή ναυτιλία, υπερασπίστηκε έναν στρατηγικό κλάδο και πέτυχε εξαίρεση χωρίς να μπλοκάρει οριστικά το συνολικό πακέτο.
Η υπόθεση, όμως, αφήνει και ένα δύσκολο ερώτημα. Πόσο ανθεκτική μπορεί να παραμείνει η κοινή ευρωπαϊκή πολιτική κυρώσεων, όταν κάθε χώρα συνδέει τη συναίνεσή της με την προστασία των δικών της οικονομικών συμφερόντων;
Η ελληνική εξαίρεση δεν αλλάζει μόνο το καθεστώς μεταφοράς του ρωσικού LNG. Φέρνει στην επιφάνεια τα όρια της ευρωπαϊκής ομοφωνίας και ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι Βρυξέλλες θα σχεδιάζουν τις επόμενες κυρώσεις κατά της Μόσχας.
